Czy fotowoltaika może pomóc zwalczać smog?

2.04.2020

Smog jest realnym zagrożeniem, a polskie miasta znajdują się w czołówce najbardziej zanieczyszczonych na świecie. Świadomość szkodliwości zanieczyszczeń powietrza jest coraz większa, ale nadal brakuje skutecznych rozwiązań, które wpłyną na jakość życia. Czy rozwój fotowoltaiki może przyczynić się do likwidacji niskiej emisji oraz smogu?

Jak powstaje smog i jakie są jego rodzaje?

Zanim przejdziemy do sedna, warto wyjaśnić, jak ten cały smog powstaje. Smog w Polsce utrzymuje się najczęściej w miesiącach jesienno-zimowych: od listopada do lutego. Wtedy Polacy najwięcej palą w piecach węglem i innymi paliwami stałymi. W lecie, choć rzadko się o tym mówi, również występuje smog.

Smog można podzielić na dwa rodzaje – wtórny (smog londyński) letni (smog typu Los Angeles). Smog londyński związany jest z pozostałościami po zimie i niskiej emisji, która wtedy powstała, występuje szczególnie na obszarach, gdzie mamy do czynienia z dużym natężeniem transportu samochodowego. Smog letni powstaje na skutek rozkładu pod wpływem wysokich temperatur tlenków azotu i węglowodorów, głównie w miesiącach letnich.

Z czego składa się smog?

Smog jest niebezpieczną dla zdrowia mieszaniną, która połączona ze spalinami, pojawia się w wyniku stosowania słabej jakości paliw stałych czy stosowania starego typu instalacji grzewczych, czyli tzw. kopciuchów.

W kontekście smogu najczęściej mówi się o cząsteczkach pyłów drobnych PM10 i PM2,5, które przedostają się do górnych dróg oddechowych, a następnie płuc, po czym trafiają do krwiobiegu. Pyły zawieszone, dwutlenek siarki, tlenki azotu, metale ciężkie, wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne i dioksyny – to właśnie te cząsteczki są najbardziej szkodliwe dla człowieka.

Na utrzymywanie się smogu istotny wpływ ma ukształtowanie terenu – szczególnie narażone są tutaj miasta czy wsie położone w nieckach, kotlinach czy dolinach. Nie bez znaczenia pozostaje także nieprzemyślane zagospodarowanie przestrzenne i brak korytarzy powietrznych (potocznie: betonowanie miast).

Co to jest niska emisja?

Niską emisją nazywamy zanieczyszczenia powietrza utrzymujące się na wysokości nieprzekraczającej 40 metrów. Źródłami niskiej emisji, oprócz tych generowanych przez gospodarstwa jednorodzinne, jest transport i przemysł. Z drugiej strony – rozwój przemysłu przyczynia się także do powstania nowych technologii, które mają pomóc w walce ze smogiem.

Władze walczą z „kopciuchami” i paliwami wątpliwej jakości

Powstawaniu smogu mają zapobiegać wprowadzane regulacje prawne jak np. tzw. ustawa antykopciuchowa (Ustawa z dnia 16 października 2019 r. o zmianie ustawy – Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw), czy Ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 r. o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw. Pierwsza z nich została podpisana na początku listopada przez prezydenta i weszła już w życie. Przepisy mają zapobiegać sprzedaży kotłów niskiej klasy, które przyczyniają się do zwiększenia niskiej emisji i innych negatywnych skutków ekologicznych. Już wcześniej, bo w 2018 roku weszła w życie dyrektywa zakazująca obrotu kotłami poniżej V klasy, charakteryzującymi się niższą efektywnością energetyczną. Opublikowany w Dzienniku Ustaw dokument dodatkowo wzmocni system kontrolowania sprzedaży urządzeń grzewczych. Druga z wymienionych ustaw ma zapobiegać nabywaniu szkodliwych paliw. Temu ma sprzyjać standaryzacja jakości paliw stałych.

Jak zwalczać smog dzięki technologiom?

Czy fotowoltaika może wpłynąć na likwidację niskiej emisji? Krzemowe moduły fotowoltaiczne wyprodukowane w fabrykach są bezemisyjne (oprócz niewielkich emisji pochodzących z utylizacji odpadów), stosowanie ich do produkcji energii wpływa więc pozytywnie na środowisko. Dodatkowo w walce o lepszą jakość powietrza pomóc może stosowanie nowoczesnych rozwiązań grzewczych połączonych z instalacją fotowoltaiczną.

Przykładowo: można zamontować ogrzewanie podłogowe i umieścić maty grzewcze w przegrodach lub nabyć pompę ciepła.  Wszystkie te rozwiązania mogą mieć wspólne źródło zasilania – fotowoltaikę.

Do niskiej emisji zalicza się spaliny pochodzące z transportu. Alternatywą dla samochodów spalinowych są samochody elektryczne. Jeżeli dom zasilany jest energią z instalacji fotowoltaicznej, za darmo można naładować również samochód. Takie rozwiązania pomagają walczyć ze smogiem i wysokimi rachunkami za prąd oraz wspomóc proces likwidacji niskiej emisji.

Fotowoltaika to nie tylko oszczędność

Normy czystości powietrza są regularnie przekraczane w wielu miastach, co pokazuje skalę problemu. Listopad w 2019 roku był wyjątkowo ciepły jak na tę porę roku, przez co mieszkańcy Polski mogli zaoszczędzić na zakupie paliw stałych. Warto jednak postawić pytanie, czy nie lepiej poczynić inwestycji, która przyniesie jeszcze większe korzyści?

Fotowoltaika to nie tylko oszczędności na prądzie. Elektrownia słoneczna może zredukować rachunki za ogrzewanie. Co więcej, to także czysta energia, która nie przyczynia się do powstawania niskiej emisji. Coraz więcej Polaków rezygnuje z węgla i wybiera odnawialne źródła energii.