System opustowy dla fotowoltaiki – jak to działa w praktyce?

9.03.2020

Fotowoltaika w ostatnich latach zyskuje coraz większe zainteresowanie ze strony właścicieli gospodarstw domowych oraz polskich przedsiębiorców. Wynika to m.in. z taniejących komponentów, rozwoju technologii oraz wsparcia finansowego ze strony rządu. Ważnym aspektem dla użytkowników fotowoltaiki jest również możliwość skorzystania z systemu opustów i net meteringu. Jak to wygląda w praktyce?

Kogo dotyczy system opustów?

Dzięki regulacjom prawnym wynikającym z ustawy o odnawialnych źródłach energii z późniejszymi zmianami (ustawa z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o odnawialnych źródłach energii oraz niektórych innych ustaw), wytwórcy energii elektrycznej z fotowoltaiki są prosumentami, czyli mogą korzystać na własny użytek z wyprodukowanej energii. Generowana przez moduły fotowoltaiczne energia ze słońca jest zużywana na bieżąco, a jej nadwyżki trafiają do zakładu energetycznego. Jak się eksploatuje wytworzoną energię? Zużywają ją sprzęty podłączone do prądu np. lodówka, zmywarka, oświetlenie. Co dzieje się z nadwyżkami? Trafiają one do zakładu energetycznego, skąd możemy odebrać w dogodnym momencie nieprzekraczającym roku. Ten odbiór gwarantuje nam opust, czyli forma bezgotówkowego rozliczenia energii elektrycznej z zakładem energetycznym ustanowiona prawnie przez ustawę.

Opust – przedsiębiorcy też mogą z niego skorzystać

Jeszcze na początku 2019 roku system opustowy dotyczył wyłącznie gospodarstw domowych. Od sierpnia 2019 z systemu opustów korzystać mogą także mali i średni przedsiębiorcy. To dzięki działaniom rządu zmieniły się przepisy na korzyść firm. Przy rosnących cenach prądu, przedsiębiorcy produkujący więcej energii niż właściciele gospodarstw rodzinnych, mogą liczyć na ogromne oszczędności. System prosumencki sprawdza się w polskich warunkach zarówno ekonomicznych, jak i środowiskowych. Nasłonecznienie pozwala wygenerować odpowiednią ilość energii elektrycznej, a koszt inwestycji w porównaniu z czasem zwrotu jest korzystny z ekonomicznego punktu widzenia. By korzystać z systemu opustowego, przedsiębiorca musi spełniać pewne warunki, m.in. co do wielkości instalacji.

Jak działa system opustów?

System opustów często nazywany jest net meteringiem. Główną zasadą systemu opustów jest odbiór nadwyżek w ciągu roku. Co więcej, ilość odbieranej nadwyżki zależna jest od wielkości instalacji fotowoltaicznych.

  • Właściciele elektrowni większej niż 10 kWp, ale nie przekraczającej 50 kWp, mogą odebrać 70% przesłanej do zakładu energetycznego energii,
  • właściciele mniejszych instalacji – o 10% więcej, czyli 80% nadwyżki.

To właśnie dlatego ważny jest prawidłowy dobór instalacji, pod konkretne zapotrzebowanie energetyczne. Jeżeli instalacja będzie za mała lub za duża, system opustów nie będzie optymalny. Zbyt duża instalacja będzie generowała większą ilość nadwyżki, która nieodebrana w ciągu roku – przepadnie. Z kolei za mała instalacja sprawi, że konieczny będzie zakup jednostek energii elektrycznej. Dom bez rachunków za energię elektryczną możliwy jest wyłącznie przy prawidłowym doborze wielkości instalacji, dobrych komponentach, i montażu. Należy wspomnieć, że na fakturze zostaną niewielkie opłaty stałe, oscylujące w okolicy 30 złotych. Ich wielkość zależna jest od zakładu energetycznego.

Czy system opustowy jest opłacalny dla prosumentów?

Dlaczego mówi się, że fotowoltaika jest darmową energią? Warunkuje to system opustów. Samo wytworzenie energii, dzięki instalacji fotowoltaicznej, nic nie kosztuje. Podobnie wygląda system rozliczeń, który jest bezgotówkowy. Nadwyżki przechowywane w sieci energetycznej i odbierane o pomniejszony procent, można uznać za bezgotówkową opłatę za magazynowanie. To sprawia, że system jest opłacalny dla prosumentów. Stawka za sprzedaż energii elektrycznej w wyniku aukcji jest dużo mniej korzystnym rozwiązaniem. W przygotowanym w grudniu 2019 roku rozporządzeniu, koszyki aukcyjne fotowoltaiki kształtowały się następująco: 370 zł/MWh oraz 350 zł/MWh.

Jakie formalności należy załatwić?

Co konieczne jest do realizacji prawa opustowego?

  • Przede wszystkim sprawnie działająca instalacja fotowoltaiczna podłączona do sieci energetycznej,
  • kompleksowa umowa podpisana z zakładem energetycznym i licznik dwukierunkowy.

Zgodnie z przepisami, każda instalacja fotowoltaiczna on-grid zamontowana w Polsce musi zostać zgłoszona do zakładu energetycznego. Ten ma 30 dni na zmianę licznika jednokierunkowego na dwukierunkowy. To on pozwala zmierzyć ilość przesyłanej i odebranej energii do sieci i z sieci energetycznej. Warunkuje to podpisanie umowy kompleksowej i zgłoszenie prawidłowego okresu rozliczeniowego (więcej o wymianie licznika na dwukierunkowy przeczytasz tutaj). Jednostką, w jakiej rozliczane są opusty, jest kWh, a ze względu na różną wartość nasłonecznienia w Polsce, najkorzystniejszym okresem rozliczeniowym jest okres półroczny. Jeśli instalacja ma działać bez połączenia z siecią z udziałem akumulatorów, nie trzeba jej zgłaszać.

Fotowoltaika to duża szansa dla przedsiębiorstw oraz użytkowników indywidualnych, którzy mogą w korzystny sposób obniżyć rachunki za energię elektryczną. Prawidłowo dobrana i zamontowana instalacja fotowoltaiczna spowoduje, że wyprodukowana energia zaspokoi zużycie energetyczne, a na fakturze z zakładu energetycznego pozostaną wyłącznie opłaty stałe. Ten łatwy i wygodny system OZE niemal nie wymaga konserwacji i serwisowania.